Türklerde Yas ve Ölü Gömme Adetleri

Yeni Başlık Gönder Cevap Gönder « Önceki başlıkSonraki başlık »
 Yazar  Mesaj
TuRKuaZ'm
alaturka
Emektar


Kayıt: 22.08.2007
Üye No: 88,185
Şehir: İstanbul
Offline




Tarih: 08 Haziran 2010, 16:27 Tek mesaj gösterimi1

Türkler,insanın sadece bedenden ibaret olmadığına her bedenin içinde görünmeyen varlık olarak birer ruhun bulunduğuna inanıyorlardı.Daha da önemlisi Türkler,pek erken çağlarda ruhların ölümsüz olduğu inancınada ulaşmış bulunuyorlardı.Eski Türkler de can ve ruh kavramları ”tin”(nefes) kelimesi ile ifade edilmekteydi.Ölüm durumu ise,ruhun(tin) bedeni kesin olarak terk etmesi şeklinde görülmekteydi.Türklerde,sadece insanlarda değil hyvanlarda da ve hatta canlı-cansız varlıklarda da ruhun bulunduğu inancı hakimdi.Bundan dolayı ruh için çeşitli kavramlar kullanlmaktaydı.Mesela ruha süne denilmekteydi.Bir de , bazı canlı-cansız varlıkların yapısında olduğuna inanılan kut vardı.Kut’un özelliği tin ve süne kavramlarından tamaen farklı idi.Zira kut her varlıkta olmadığı gibi içine girdiği varlığı tamamen kutsal hale getirmekteydi.Öte yandan Altay Türklerinde insanda tuhtan başka yula adı verilen bir eşin bulunduğuna inanılmakta ve bu eşin de uykuda ve rüyada bedeni terk ederek çeşitli yerlerde dolaştığı düşünülmekteydi.Altay Türkler’i bu ruha üzüt,Yakut Türkler’i üör , Kazan Türkler’ide ürek adını vermekteydi.Eski Türk topluluklarında ruhun insan bedeninde vücut bulmadan önce kuş şeklinde yaşadığı ve gökte ikamet ettiği tasavvur edilmekteydi.Bundan dolayı,ölüm hali bazen ‘uçtu’kelimesi ile ifade edilmekteydi.Eski Türk inancına ruhlar iyi ve kötü ruhlar şeklinde iki kısıma ayrılmaktadır.Bunlardan iyi ruhlar cennete(uçmağ) kötü ruhlarda cehenneme (tamuğ)gitmekteydi.Türkler ölüm olayını sakin bir şekilde karşılamıyorlardı.Onlar ölüm karşısında duydukları acıyı genellikle paralanırcasına bir çırpınışla açığa vurmaktaydılar.Ölüm halinde birden şivan (feryat,çığlık) kopmakta,bağıra çağıra ağlanmakta,saçlar vekulakla yolunmakta,yüzler bıçakla çizilmekte ve elbiseler yırtılmaktaydı.Hatta saç örgüleri kesilmekte ve cesetle birlikte mezara konmaktaydı.Sevgili Bilge Kağan Türk Tarihi ve Araştırma Merkezi okurları mesela ; Hun Türklerine ait Noinula kurganlarında ipek örtülere sarılmış bir halde 17 adet saç örgüsü bulunmuştur.Geride kalan eşlerin saç örgülerini yarıdan keserek mezara koyma geleneği Sagay Türklerinde de vardır.Kırgız Türklerinde ise bu geleneğe sadece ölenin eşleri değil kızlarıda uymaktaydı.Saç kesme geleneğinin bir benzeri de Anadolu Türklerinde görülmektedir.Mesela Aydınoğulları’ndan Umur Bey hem babasının hem de kardeşinin ölümü üzerine saçlarını kesmiştir.

Türklerdeki eski yas ve adetlerinden biri de ölenin bindiği atın kuyruğunun kesilmesi idi.Hun Türklerine ait Pazırık urganlarında bulunan at cesetlerinin kuyruklarının kesik ve yelelerinin örülü olması,bu adetin çok eskilere dayandığını göstermektedir.At kuyruğu kesme adeti sadece Hun Türklerinde değil Oğuz,Karluk ve Kazak Türklerinde de uygulanmaktadır.Ayrıca ölünün çadırına bayrak asmak ve siyah elbiseler giymek de birer yas alametiydi. Aynı şekilde Kırgız ve Kazak Türklerinde de yas esnasında ağıt söylenirken yere ters oturulmaktaydı.Diğer taraftan aynı adete Anadolu Türklerinde de rastlanmıştır.Mesela,Candaroğulları’ndan Süleyman Paşanın eşi ölünce cenaze töreni tamamen Eski Türk adetlerine göre yapılmıştır.Bu törende Süleyman Paşanın oğlu İbrahim Bey annesinin cenazeini başı açık ve yaya olarak takip etmiştir.Beyler ve saray görevlileri ise hem başlarını açmışlar hem de kaftanlarını ters giymişlerdir.Kadı,hatip ve hoca efendiler de elbiselerini ters giymişlerdir fakat başlarını açmamışlar sadece başlarına sarık yerine siyah yünden yapılma çevre dolamakla yetinmişlerdir.
Elbiseleri ve başlıkları ters giymek,eyerleri ters çevirmek,atlara ters binmek,yere ters oturmak ve hatta ölünün şahsi eşyalarını mezara ters koymak gibi adetlerin bir tek anlamı vardır.O da şudur ; Eski Türk inancına göre öteki dünya bu dünyanın tersi durumundadır.Öyleyse eşyalarda öteki dünya istikametine çevrilmelidir.

Türklerin kendilerine özgü yas adetleri olduğu gibi yine kendilerine özgü ölü gömme(defin) törenleride vardı.Türklerde ölüm olayından sonra hemen ceset yıkanıp temizlenmekte ve eşük adı ile anılan bir kefene sarılmaktaydı.Eğer ölen hanedandan veya beylerden ise iç organları alınarak mumyalanmaktaydı.Kefenlenmiş veya mumyalanmış ceset kişinin kendi çadırına konmaktaydı.Bundan sonra ölünün yakınları çadırın önünde toplanmakta at ve koyun kesilmekteydi.Ayrıca çadırın etrafında at üzerinde yedi defa dönülmekte ve bu arada yüzler bıçakla çizilerek kanlı yaşlar akıtılmaktaydı.Hun kurganlarından çıkarılan cesetler hep mumyalanmış vaziyetteydi.Mumyalanmış ceset ahşap bir sandukaya konmakta,yüzüde doğuya çevrilmekteydi.Hanedan üyeleri için yapılan kurganlar genellikle iki odalı olmaktaydı.Şahsi eşyalar arasında elbise,halı,mücevher,kılıç,kımız,koşum takımı,ipekli kumaş,kartal pençesi ve geyik dişleri gibi maddeler yer almaktaydı.Kurgan odalarının duvarları ve tavanı tomruklarla kaplanarak bektirilmekteydi.Kurganın üzeri de toprak yığılmak suretiyle küçük bir tümsek haline getirilirdi.Tümseğin etrafı ise bir daire gibi taşlarla çevrilmekteydi.

Daha önce çadırın çevresinde yapılan törenin bir benzeri kurganın etrafında bir kere daha tekrarlanmaktaydı.Ayrıca ölen kişinin kurban edilen atlarının derileri veya kafaları birer sırığa geçirilerek kurganın üzerine dikilmekteydi.Bunlar ölen kişinin cennete (uçmağ) giderken bineceği hayvanlardı.Eğer ölen kahraman bir kişi ise kurganın etrafına sağlığında öldürdüğü düşman sayısı kadar ‘balbal’ dikilirdi.Eski Türk inanışına göre bunlar ölünün uşaklarıdır.Cennette ona hizmet edeceklerdir.

Kurgan etrafında yapılan törenden sonra topluca ölen kişinin çadırına dönülmekteydi.Burada ölen kişinin hayvanlarından bir miktarı kesilerek yemek verilmekteydi.Bu yemeğe ‘yoğ basan’, ‘yoğ aşı’ veya sadece ‘yoğ’ (yani ölü aşı ) adı verilmekteydi.


Kaynak








_________________
../seni bu kör kuyulardan salan neyin şarkısıysa,
gözlerinin kahvesinden içtiğim de oydu..
Şimdi eksilen her yanıma adını verdim,
bu yüzden güzelim ben..
 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
Mesajları göster:   
Yeni Başlık Gönder Cevap Gönder 1. sayfa (Toplam 1 sayfa) [1 Mesaj] « Önceki başlıkSonraki başlık »


Bu forumda yeni konular açamazsınız
Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz
Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
Bu foruma eklenti dosyaları gönderemezsiniz
Bu forumdaki dosyaları indiremezsiniz
TurkBoard çerezlerini temizle